भारतरत्न श्रीमती इंदिरा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली भारताची उल्लेखनीय प्रगती— डॉ नीलम गोऱ्हे

भारतरत्न श्रीमती इंदिरा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली भारताची उल्लेखनीय प्रगती— डॉ नीलम गोऱ्हे

भारतरत्न श्रीमती इंदिरा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली भारताची उल्लेखनीय प्रगती— डॉ नीलम गोऱ्हे

भारतरत्न इंदिरा गांधी यांचा काळ हा जागतिक स्तरावर व देशाअंतर्गत खूप आव्हानात्मक होता. या कालावधीत राजकीय व आर्थिक विविध मतप्रवाह होते. त्यामुळे राजकीय समीकरणे सुद्धा वेगवेगळी होत होती. त्यांचा कार्यकाळ हा धाडसी, प्रेरणादायी आणि लोकांच्यावर प्रचंड प्रभाव असणार होता.

मा. बाळासाहेब ठाकरे यांनी 31 ऑक्टोबर 1984 रोजी इंदिराजींच्या हत्येनंतर काढलेले चित्र खूप बोलके होते.

राष्ट्रपती प्रतिभाताई व श्री.प्रणवकुमार मुखर्जी या दोन्ही काँग्रेसच्या राष्ट्रपतींना हिंदुहृदयसम्राट स्वर्गीय बाळासाहेब ठाकरे यांनी शिवसेनेतर्फे पाठिंबा दिला त्यामागे चांगली माणसे मोठी व्हावी असा हेतु होता. भारतरत्न इंदिरा गांधी यांनी संयुक्त महाराष्ट्र स्थापन करण्यासाठी १९५९ झाली काँग्रेस कार्यकारणीमध्ये केलेला ठराव, तसेच बँकांचे राष्ट्रीयीकरण आणि जमिनीच्या सुधारणा कायदे यामुळे जनतेला दिलासा मिळाला.

संयुक्त महाराष्ट्रात ५९ वर्षानंतर विधान भवन मध्ये उपसभापती म्हणून महिलेला काम करायला मिळणे हा महाराष्ट्रातील समाज सुधारक तसेच भारतीय समाजाचा प्रागतिक विचारांचा त विजय म्हणावा लागेल.

इंदिरा गांधी यांचे नेतृत्वाखाली भारताने खूप प्रगती केली. आंतर राष्ट्रीय स्तरावर भारताची राजनैतिक प्रतिमा उंचावली असे डॉ नीलम गोऱ्हे*यांनी अध्यक्षीय भाषणात सांगितले.

 

राजीव गांधी स्मारक समिती ,पुणे यांनी १९ नोव्हेंबर ला भारतरत्न इंदिरा गांधी यांच्या 103 व्या जयंतीनिमित्त त्यांना आदरांजली वाहण्याचे अनुषंगाने ऑन लाईन कार्यक्रम घेतला होता. त्या कार्यक्रमांमध्ये इतिहासाचे अभ्यासक व प्रसिद्ध वकील श्री राज कुलकर्णी,वरिष्ठ पत्रकार व राज्य सभेचे खासदार श्री कुमार केतकर, जेष्ठ विचारवंत डॉ भालचंद्र मुणगेकर व संयोजक व राजीव गांधी स्मारक समिती पुणे अध्यक्ष श्री गोपाळ तिवारी हे ऑन लाईन हजर होते.

वरिष्ठ पत्रकार व राज्य सभेचे खासदार श्री. कुमार केतकर यांनी आपल्या भाषणामध्ये इंदिरा गांधींच्या कारकिर्दीचा सविस्तर आढावा घेतला त्यामध्ये पंडित जवाहरलाल नेहरूंच्या नंतर इंदिरा गांधींना पंतप्रधान होण्यासाठी पक्षांतर्गत निवडणूक लढवावी लागली.पक्षांतर्गत निवडणुकीनंतरच त्या पंतप्रधान झाल्या याचा आवर्जून उल्लेख केला. इंदिरा गांधींनी केलेल्या अनेक घटनात्मक कामकाजाबाबत तसेच अनेक घेतलेल्या प्रशासकीय निर्णय बाबत त्यांनी आवर्जून उल्लेख केला. व त्या कर्तव्य कठोर व तितक्याच हळव्या होत्या असे सांगितले.१९६६ ते १९८४ कालावधी तील राजकीय समीकरणाची पार्श्वभूमी कुमार केतकरांनी विशद केली.

कार्यक्रमाची सुरुवात करताना श्री राज कुलकर्णी यांनी इंदिरा गांधींच्या विचारावर पंडित जवाहरलाल नेहरूच्या विचाराचा पगडा होता याबाबत पंडित नेहरू व इंदिरा गांधी यांच्यामधील अनेक पत्रांचा उल्लेख केला. दोघांच्या मधील पत्रव्यवहार हा ऐतिहासिक ठेवा आहे असे सांगितले. त्यांना फ्रेंच,जर्मन इटालियन अशा आंतरराष्ट्रीय भाषा शिकण्यास संदर्भात पंडित नेहरूंनी प्रोत्साहन दिले. इंदिरा गांधींनीही पंडित नेहरूंना अनेक पत्रे लिहिली आहेत. या पत्राच्या वरून या दोघांमधील वैचारिक आदानप्रदान असे समजते. तसेच इंदिराजींना आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचा अभ्यास असावा तसेच जगामध्ये घडत असलेल्या प्रत्येक गोष्टी ची माहिती असावी याबाबतचा पंडित नेहरूंचा आग्रह होता हे नक्कीच समजते. त्यामुळे इंदिरा गांधी काही प्रसंगी कठोर प्रशासक तसेच मुत्सद्दी राजकारणी म्हणून घडण्यामध्ये मोलाचा वाटा होता असे त्यांनी सांगितले.

डॉ. भालचंद्र मुणगेकर यांनी प्रमुख पाहुणे म्हणून इंदिरा गांधीनी घेतलेल्या अनेक निर्णयांचा आढावा घेतला. यामध्ये आर्थिक विषमता कमी करण्यासाठी त्याने बँकांचं राष्ट्रीयीकरण करणे यामधील भूमिका स्पष्ट केली. तत्कालीन आर्थिक आणि राजकीय परिस्थितीला तोंड देण्याच्या हेतूने त्यांनी गरीबी हटाव हा नारा देऊन २० कलमी कार्यक्रम जाहीर केला. १९७१ चे युद्ध हे इंदिरा गांधींच्या सर्वोच्च राजनीति मधील मुत्सद्दीपणाचा विजय होता असे त्यांनी सांगितले. संस्थानिकांचे तनखे रद्द करणे, १९७४ चा पोखरण येथील आण्विक बॉम्बचा प्रयोग याचा विचार करता इंदिरा गांधी ह्या सर्वसामान्य माणसांच्या बद्दल कळवळा असणाऱ्या राष्ट्रीय नेत्या होत्याच मात्र भारताचे सौरभौमत्व अबाधित राखण्याचे हेतूने कणखर भूमिका घेणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय नेत्या होत्या असे सांगितले. १९६६ ते १९८४ चा कालावधी जागतिक आणि राष्ट्रीय स्तरावर अनेक घडामोडींनी व्यस्त असणारा कालावधी होता आणि या कालावधीचा परिपूर्ण अभ्यास भारतरत्न इंदिरा गांधीना होता. त्यामुळे त्यानी यशस्वी पंतप्रधान म्हणून भारतीय इतिहासामध्ये नक्कीच स्थान म

Leave a Reply